واحد اندازه‌گيرى راهها و جاده‌ها فرسخ يا فرسنگ ( تسميهء آن برحسب سنگى است كه سابقا در كنار جاده‌ها نصب مىكردند ) است و به تركى به آن آغاج مىگويند . باز بايد گفت كه در اين مورد هم طول فرسخ در ولايات مختلف يكسان نيست . به‌طور متوسط يك فرسخ را معادل 065 ، 5 متر و در بعضى از مناطق دوازده هزار گام يعنى برابر با 110 ، 6 متر محسوب مىدارند . يك روز سفر يا يك « منزل » به‌طور متوسط با 5 / 5 تا 6 فرسخ كوچك برابرى دارد . مساحت را با ذرع مربع مىسنجند و حجم را با ذرع مكعب . مساحتهاى بزرگ را با جريب مىسنجند و جريب در اغلب مناطق برابر است با 066 ، 1 ذرع مربع . در زمانهاى قديم در مملكت ايران بسيارى از فلزات قيمتى استخراج مىشد و حتى در نزديكى شهر رى از سنگ سرب ، نقره بدست مىآوردند . اما در زمان حاضر به استثناى قدرى قلع ، آهن و مس هيچ فلز ديگرى استخراج نمىشود . در همدان در دامنهء الوند مقدار كمى طلا از طريق شستن بدست مىآيد . فلزات قيمتى موجود در مملكت يا از ذوب مجدد سكه‌ها و ظروف قديمى بدست مىآيد و يا از طريق تجارت خارجى با روسيه و عثمانى يا قبلا از راه غارت دهلى پس از تصرف شهر به دست نادر شاه به كشور وارد شده است . پول در جريان عبارت است از سكه‌هاى طلا ، نقره و مس . پول كاغذى يا اسكناس در ايران رايج نيست . حق ضرب سكه از اولين و اساسيترين حقوق و امتيازات فرمانروايان شرقى به حساب مىآيد ؛ ضرب سكه نشانه‌اى است از تصرف كشور و بخصوص شهرى كه نام آن بر روى سكه ضرب شده است . به همين دليل به هنگام جلوس بر تخت سلطنت سكه‌هائى كه تازه ضرب شده است بين مردم تقسيم مىشود و مدعيان نيز با شتاب تمام دستور به ضرب سكه به نام خود مىدهند . بلافاصله پس از نام سلطان نام كامل و مختصر نشدهء شهر محل ضرب ، قسمت اعظم طغراى سكه را تشكيل مىدهد . فاتح هر شهرى قبل از هر كار ديگر سكه‌هائى با نام خود و نام شهر گشوده شده ضرب مىزند ؛ بلى ، حتى در حين محاصرهء هرات شاه دستور داد سكه با نام شهر ضرب بزنند تا بلافاصله پس از تسليم آنكه ديگر ترديدى در آن وجود نداشت ، براى تقسيم پول در اختيار باشد . به نام شاه سكه ضرب زدن مانند خطبه ( يعنى دعاى عمومى براى حفظ رئيس و سرور شهر ) به منزلهء برسميت شناختن سرورى و سلطهء اوست . به همين منظور هم چند سال پيش سيستانيها هنگامى كه خان آنها با يك شاهزاده خانم ازدواج كرد سكه به نام شاه زدند . واحد سكه‌اى كه رواج عمومى دارد تومان است . ارزش تومان اغلب تغيير كرده است و ارزش آن قبلا تا حدود دو برابر ارزش فعلى آن بوده است كه از زمان سلطنت محمد شاه ( متوفى در 1848 ) « 3 » رايج شده . ارزش تومان تقريبا با دوكات هلندى برابرى دارد : صد دوكات هلندى - صد و يك

--> ( 3 ) . برابر با 1264 ه . ق . - م .